In De Zevende Dag over Optima: een politiek gelinkt faillissement

(tags: )


Peter Dedecker en Peter Vanvelthoven in De Zevende Dag: Kon het faillissement van Optima vermeden worden
© VRT

Het faillissement van Optima verhit de gemoederen. Het is (opnieuw) een verhaal van schaamteloze graaicultuur door toplui. Ik ging er vandaag over in debat met collega Peter Vanvelthoven (SP.a) in De Zevende Dag en probeerde een antwoord te geven op de vragen hoe het zo ver is kunnen komen, of de toezichthouder z'n werk gedaan heeft, en hoe ver de politieke tentakels van de bank reikten.

 

Uitloper van 2009, deze keer zonder belastinggeld

Na de bankencrisis van 2009 is het bankentoezicht hervormd en versterkt. Niet alleen om te vermijden dat banken failliet gaan, maar vooral om te vermijden dat het faillissement van een bank afgewenteld wordt op de belastingbetaler. Het ziet er voorlopig naar uit dat dat laatste hier alvast gelukt is. Ook is er deze keer geen sprake van een vereffening waarbij de bestuurders hun eigen faillissement afhandelen zoals bij Arco, maar zijn er curatoren aangesteld die ook de bestuurdersaansprakelijkheid dienen te onderzoeken en de bestuurders dienen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Onder meer topman Jeroen Piqueur moet zijn vermogen nu bekendmaken, een verschil met andere gevallen in het verleden. Ook is een dossier ingediend bij het Parket. Een probleembank verdwijnt, een rotte appel wordt uit de mand gehaald, zonder dat de belastingbetaler moet opdraaien.

Maar het is natuurlijk ook geen nieuw incident, maar nog een uitloper, een stuk opkuis van de bankencrisis van 2009. Optima Bank is immers Ethias bank, een voormalig onderdeel van Ethias dat ook in de problemen kwam in 2009. Niemand minder dan Karel De Gucht stelde toen dat de waarborgregeling voor Arco pure chantage was, omdat de PS in ruil hiervoor Ethias kon redden waar de socialisten het verknoeid hadden met onder meer de First rekening: een spaarverzekering met gegarandeerde hoge rente die meer op Madoff- of Van Rossem-constructies leek dan op een echt spaarproduct. Daar kwam toen anderhalf miljard euro belastinggeld aan te pas.

In ruil voor de injectie van belastinggeld in Ethias moest dochterfirma Ethias Bank verkocht worden, maar niemand was geïnteresseerd om een aanvaardbare prijs te betalen voor deze probleembank. Behalve Optima, dat in de sector bekend stond als toevluchtsoord voor zwart geld via Luxemburg en net door strengere regelgeving in de problemen aan het komen was om dat zwart geld te repatriëren. Een banklicentie zou dat probleem kunnen oplossen. Die konden ze alleen maar krijgen door Ethias Bank over te kopen.

Kon de toezichthouder strenger zijn?

Men was duidelijk niet zo happig om een vergunning te geven aan Optima en Jeroen Piqueur, onder meer wegens de reputatie en de praktijken van Optima en Piqueur. "Vraag geen advies, maar eis een plan" was de slogan, waarop iedereen hetzelfde plan voorgesteld kreeg: een TAK23-fonds van Lombard in Luxemburg en vastgoed van Optima zelf. Probleem is vooral dat in die periode, al sinds 2001 en zeker in de periode 2011, er heel wat indicaties waren van het witwassen van zwart geld via Luxemburg tegen royale commissies voor Optima, met pertinente stukken in diverse media waaronder Trends (30 Jul. 2009, Pagina 48) en De Tijd (19 december 2011), maar er nooit een veroordeling geweest is, wel één zaak (Ascona in 2001) die verjaarde en een veroordeling in 2013. Je kan je dus afvragen of er op dat vlak voldoende doortastend opgetreden geweest is door de fiscus en het parket. Als er wel een veroordeling geweest was, had Piqueur wellicht nooit een banklicentie kunnen krijgen.

Voor geld danst de beer

De Nationale Bank had volgens mij dus heel wat argumenten toen om de licentie te weigeren, maar was niet zeker of ze die kon hard maken in de rechtbank. Tegelijk had de CBFA eerder wel een verzekeringslicentie gegeven en was de druk vanuit rode hoek om Ethias te redden via de verkoop van de bank aan Optima bijzonder groot. Optima probeerde aan de voorwaarden inzake deskundigheid te voldoen door het wegplukken van onder meer oud SP.a-minister Vandenbossche uit zijn mandaat bij BIAC van 700.000 euro/jaar en oud SP.a-senator Herman Verwilst van bij Fortis. Je kan je afvragen wat SP.a politici gaan zoeken in de wereld van het grote geld, bij een speler die constant genoemd werd in verband met zwarte vermogens. Voor geld danst de beer zeker?


Jeroen Piqueur
© Belgaimage

Men gaf dus de licentie met lange tanden, met heel wat strenge voorwaarden. Probleem is dat aan die voorwaarden systematisch niet voldaan werd en de toezichthouder systematisch bedrogen werd. Die legde telkens herstelmaatregelen op, die ook niet altijd uitgevoerd werden. Je kan je dan zeker afvragen of er in die periode 2011-2012 voldoende kort op de bal gespeeld werd.

In 2014 heeft de toezichthouder Optima dan uiteindelijk verplicht de bank af te bouwen om te vermijden dat er verdere problemen zouden komen en er uiteindelijk belastinggeld aan te pas zou moeten komen. Daar heeft de Nationale Bank zich op het eerste zicht uitstekend van haar taak gekweten, de balans is effectief dermate verkleind van 700 naar 90 miljoen euro, waarmee volgens minister Van Overtveldt de prioritaire schuldeisers (personeel en depositohouders) kunnen vergoed worden zonder dat de belastingbetaler moet tussenkomen. Men probeerde nog tot op het laatste moment de toezichthouder te bedriegen en geld uit de bank te zuigen en tegelijk belastinggeld van overheden en ziekenhuizen aan te trekken, maar ook dat werd door de toezichthouder belet en de verantwoordelijken worden aangepakt en zullen moeten bijdragen. Op dat laatste vlak lijkt dit een voorbeeldige aanpak en een breuk met het verleden.

Wat deden al die socialisten daar?

Het verhaal is van in het begin natuurlijk politiek, met de overname van de door socialisten gecontroleerde Ethias Bank en de keuze van Optima om bij uitstek vooraanstaande politici aan te trekken in het bestuur.

Het is dan ook nogal vreemd dat bvb Luc Vandenbossche nu pas gedefriend werd door John Crombez in Villa Politica. Blijkbaar is zijn rol nu pas problematisch en was dat niet het geval toen hij door de SP.a geholpen werd aan de lucratieve mandaten bij de luchthaven en was zijn keuze voor de wereld van het grote geld bij Optima ook geen probleem. Nu wast Vandenbossche zijn handen in onschuld met de melding dat hij de laatste 18 maanden bij een ander onderdeel van Optima aan de slag was, terwijl het hele Optima verhaal duidelijk één geheel is waarbij rijke klanten gezocht werden en richting de vastgoedpoot en de Luxemburgse TAK23 gestuurd werden.


Daniel Termont
© CC 3.0 Filip Naudts

Dat burgemeester Daniël Termont op het trouwfeest van Jeroen Piqueur zou gespeechd hebben met de woorden “Jeroen is geen vriend, Jeroen is een goede vriend” en hem nu defriend, dat zegt misschien iets over hoe men daar met vrienden omgaat en hoe gezellig het socialisme wel niet is tegenwoordig. Eerst ontkend, later toegegeven in De Morgen. Waarom niet meteen de waarheid? Men maakt er zich nogal makkelijk vanaf met de melding dat het allemaal gaat om politici uit het verleden, maar misschien zegt het eerder iets over hoe men daar met vrienden omgaat en hoe gezellig het socialisme wel niet is tegenwoordig.

Bart Eeckhout vroeg het zich in De Morgen ook af, maar waarom nu pas: wat hadden socialisten toch zo talrijk te zoeken in de schaduw van privéjachten en luxewagens?

Alleen socialisten?

Vooral socialisten, maar niet alleen socialisten. Ook de rol van provinciebestuurder Geert Versnick (VLD) is bijzonder problematisch. Als bestuurder van Optima Group een meeting organiseren met het provinciebestuur waar je zelf deel van uitmaakt, is problematisch. Optima Bank, het belangrijkste onderdeel van Optima Group, was toen wanhopig op zoek naar geld terwijl de bank al sinds 2014 in afbouw was en er systematisch geld onttrokken werd door bestuurders en aandeelhouders. Dan heb je twee mogelijkheden: ofwel wist je het als bestuurder echt niet, en kan je je afvragen waarvoor je betaald wordt als bestuurder, ofwel wist je het wel en is het ronduit crimineel. Goede collega en fractieleider in de provincieraad Jeroen Lemaitre heeft alvast een actuadebat gevraagd over de rol van Versnick.

Het is overigens niet de eerste keer dat Versnick in deze context genoemd wordt. Er zijn nog de (intussen afgeblazen) torens van Optima aan het station, en ook op 28 februari 2007 verscheen al een vernietigend stuk in Knack met de titel "De jackpot van de Oude Dokken" waarbij Versnick mogelijks de grond voor het stadsontwikkelingsproject aan de Oude Dokken stevig onder de prijs wou verkopen aan een firma waar een paar dagen na de goedkeuring op de RvB ineens de bestuurders vervangen werden door niemand minder dan Ruben Piqueur, Jan De Paepe en Jeroen Piqueur...

De hoofdvogel gaat naar John Crombez

Het meest problematisch vind ik het "werkbezoek" van toenmalig staatssecretaris en huidig SP.a voorzitter John Crombez aan Optima in 2013. Elke politicus gaat wel op bedrijfsbezoek en staat wel op de foto met tal van mensen waar hij het fijne niet van weet, maar dit is hier toch een speciaal geval.

Optima stond toen al jaren bekend als toevluchtsoord voor zwart geld met een zeer schimmig imago. Om die reden ook viel de Gentse belastinginspectie (eindelijk!) binnen bij Optima, waardoor heel wat vermogende klanten met zwart geld schrik begonnen te krijgen. Men kon toen overwegen om het zwart geld alsnog aan te geven (regulariseren), de belastingen en een boete te betalen en een eventuele uittredingsvergoeding uit het bewust TAK23-fonds. Als dan kort daarna de staatssecretaris van fraudebestrijding John Crombez in hoogsteigen persoon op werkbezoek gaat bij uitgerekend Optima (samen met HSBC het grootste witwasdossier in België volgens BBI-topman Karel Anthonissen) en glunderend in dit magazine op de foto gaat staan met de top met de woorden "voor de meeste financieel planners steek ik mijn handen in het vuur", dan geef je een bijzonder fout signaal. Het gaat hier verdorie over een bedrijf waar zijn eigen fiscale administratie een onderzoek naar voert! Zeker als tegelijk ook de inval van de BBI onrechtmatig verklaard wordt, is dat bijzonder fout qua beeldvorming naar de klanten en de buitenwereld toe. Ik wil Crombez niet beschuldigen van ingegrepen te hebben in het onderzoek (daar is vandaag ook geen bewijs voor, ook al beweren sommigen van wel) maar hij creëerde hierdoor alvast, bewust of onbewust, het beeld dat het allemaal wel zal meevallen en men vooral niet te veel schrik moest hebben en nog even kon wachten met het regulariseren van zwart geld.

John heeft dus een en ander uit te leggen, net als vele andere spelers in dit verhaal. Ik denk dat we het laatste nog niet gezien hebben. Ik werk er alleszins aan in het parlement. Wordt vervolgd.

Update: deze visie over de impact van dat bezoekje wordt vandaag (21 juni) bijgetreden door fraudejager Karel Anthonissen in De Tijd. De vraag rijst dan ook hoeveel geregulariseerd fraudegeld (belasting + boete) we mislopen hebben door dit bezoekje. De BBI zal nu alleszins op dat zwart geld bij Optima gaan jagen, met hogere boetes dan onder het toenmalige regularisatietarief. En Crombez? Die liet volgens De Tijd eerst de foto zo snel mogelijk weghalen, om een paar dagen later te zeggen dat hij het opnieuw zou doen. Dat zouden nogal eens dure bezoekjes kunnen worden...

Enkele interessante referenties voor de geïnteresseerde lezer

 

 

 

 

 

Syndicate content

Politiek engagement

N-VA logo

 

cover boek "Een Zuil van Zelfbediening"

Blik op mijn agenda

Contact

Je kan me steeds contacteren via het contactformulier of rechtstreeks:
Muilaardstraat 60, 9000 Gent (privé)
Leuvenseweg 21, 1000 Brussel (kantoor) 
Peter.Dedecker@N-VA.be
0486/152320

Disclaimer

Dit is de website van Peter Dedecker. Alle teksten mogen, tenzij anders vermeld, overgenomen worden mits bronvermelding. Een link wordt altijd geapprecieerd. Dit alles is mijn persoonlijke opinie. Organisaties waar ik lid van (geweest) ben of voor (ge)werk(t heb) kunnen in geen geval aansprakelijk gesteld worden voor wat ik hier schrijf. Zie de volledige disclaimer.