Weg met politieke benoemingen, behalve die van onszelf

(tags: )


Alex Polfliet - Groentjes in en uit de Wetstraat
© Roularta Books

Wat gebeurt er als de groene partij, de zelfverklaarde maagd Maria, vol van genade en anti politieke benoemingen, zelf deelneemt aan het beleid? Vrijdag bekeken we in een eerste deel van #toenmetgroen de passage van Groen in de Brusselse regering. Een passage met een obesitas-kabinet - “want de socialisten hadden dat ook” - waarbij de administratie gepolitiseerd in plaats van gedepolitiseerd werd, en waarbij Groen in de stad Brussel meewerkte aan de creatie van graai-vzw’s in plaats van ze af te bouwen.

Vandaag hebben we het over de manier waarop Groen aan politieke benoemingen doet.

Het hoeft geen verbazing te wekken: wanneer Groen ergens deelneemt aan de macht, doet ze op dezelfde manier als een traditionele partij mee aan het spel van de politieke benoemingen. Terwijl mensen als Meyrem Almaci daarover steeds overdreven gespeeld verontwaardigd doen, zijn er ook groenen die wél de eerlijkheid hebben om daar open over te zijn. Zo ook Bruno De Lille, hoofdrolspeler in het vorige stuk, die tijdens zijn periode als staatssecretaris mee besliste over de aanstelling van een gouverneur en vice-gouverneur voor Brussel. “Ja, dat zijn politieke benoemingen”, gaf de man letterlijk en ruiterlijk toe. Het siert hem.

Ook eerder, tijdens de desastreus afgelopen paars-groene periode, speelde de groene voorganger Agalev dit spel mee op topniveau. Zo schreef Alex Polfliet, ex-kabinetsmedewerker van Ecolo-staatssecretaris Olivier Deleuze, in zijn boek ‘Groentjes in en uit de Wetstraat’ het volgende: “Niet dat wij groenen extreem naïef wensten te blijven wanneer het over benoemingen ging. Ik beheerde enkele maanden geleden bvb. het dossier van de vervanging van de volledige raad van bestuur van NIRAS (Nationale Instelling voor de behandeling van Radioactieve Afvalstoffen). De zitjes werden onder de coalitiepartners volgens sterkte verdeeld, en wij zochten uiteraard ook onze eigen deskundigen.”

Dat is eerlijk. We moeten inderdaad niet naïef zijn. Maar vooral ben ik al blij als het om deskundigen gaat. Want, weet je, het kan anders.

Puppet on a string


Adelheid Byttebier
Adelheid Byttebier © ID/Bas Bogaerts

Neem nu het opvangmandaat dat Groen voorzag voor de eigen oud-minister Adelheid Byttebier. Voor en na haar passage als Vlaams minister van Welzijn zetelde zij nog tot 2009 als Brussels Parlementslid. Daarna werd ze benoemd als voorzitster van de Brusselse openbaar vervoersmaatschappij MIVB van 2009 tot 2013. Ja, in Brussel speelde Groen toen opnieuw mee op regeringsniveau. Als sociaal assistente en sociologe kon ze ongetwijfeld wel iets zeggen over het departement Welzijn, waar ze als minister bevoegd voor was, maar op enige gefundeerde uitspraken over mobiliteit of openbaar vervoer hebben we haar nooit kunnen betrappen.

Het voorzitterschap leverde haar wel 26.500 euro per jaar op, plus 8.000 euro aan representatievergoeding (cijfers 2011). Samen dus zo’n 34.500 euro. Ter vergelijking: met Marc Descheemaecker koos de N-VA een voorzitter voor De Lijn met jarenlange ervaring met openbaar vervoer en het leiden van grote bedrijven. Zijn vergoeding werd door de N-VA verminderd naar ongeveer 14.000 euro per jaar, bij een bedrijf dat een 84 keer grotere oppervlakte bedient dan de MIVB, met 6 keer zoveel inwoners. Je kan toeteren langs de zijlijn, of je kan zelf het heft in handen nemen en voor verandering zorgen.

Toen Byttebier schepen werd, zag ze het niet zitten om dit mooie mandaat op te geven. Koste wat kost zou ze blijven zitten. In een brief smeekte ze zelfs om steun bij de echte bazen van Brussel: de PS. Uiteindelijk werd ze toch opgevolgd door Alain Beeckmans, die Groen eveneens als bestuurder bij de MIVB had geposteerd.


Bruzz - Adelheid Byttebier wil niet weg

Volgens Groen gebeurde deze vervanging omdat Byttebier schepen werd in Schaarbeek en de partij geen cumuls wil. Leuk om je zo te profileren als partij, al is Groen voor vele anderen onder haar leden een stuk flexibeler op dat vlak. Daarover zullen we het ook nog wel eens hebben.

De echte reden zou wel eens een andere kunnen zijn. Zo beweerde de ondervoorzitter van de MIVB, PS’er Ridouane Chahid, dat Byttebier van haar partij Groen een stap opzij moest zetten omdat ze de groene partijlijn niet volgde in een dossier over de aankoop van nieuwe bussen. Een studie wees uit dat hybride bussen de betere optie waren, maar het partijprogramma van Groen zweert bij aardgasbussen. Het siert Byttebier dat ze de ratio wou laten primeren boven blinde ideologie, maar het zegt meteen ook alles over de partij Groen, die de touwtjes bij haar benoemden strak in handen wenst te houden. Particratie ten top.

De mandatenkampioen

Deelnemen in lokale besturen, dat betekent ook: mandaten verdelen. In elk orgaan waarin de stad participeert, dient de samenleving vertegenwoordigd te zijn. Dat is op zich verdedigbaar, en wie hard werkt, mag daar ook tot op zekere hoogte voor vergoed worden. Maar ook hier geldt: groenen zijn niet anders dan de traditionele partijen.

De persoon met het hoogste aantal mandaten gepubliceerd door het Rekenhof is niemand minder dan Groen-gemeenteraadslid Bram Van Braeckevelt. 56 mandaten, waarvan 14 bezoldigd, staan er op ‘s mans blaadje. Dat cijfer ziet er immens uit, maar het dient gezegd: het merendeel van de mandaten zijn eigen aan zijn professionele bezigheid als nationaal sectoraal verantwoordelijke van de liberale vakbond ACLVB. In die hoedanigheid wordt hij door zijn werkgever, de vakbond, betaald om te zetelen in tal van paritaire comités en sectorale fondsen. In het Belgische bestel zitten de vakbonden ook in tal van andere organen, waardoor Bram ook namens ACLVB een paar mandaten heeft waar een bijkomende zitvergoeding (voor zichzelf of de vakbond) aan vasthangt: onder meer in het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap, het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) en Kind & Gezin. Dat in het raadgevend comité van een organisatie als VCA maar liefst 3 (bezoldigde) vertegenwoordigers moeten zitten van de vakbonden, voor hoogstens een 25-tal medewerkers, is eigenlijk te zot voor woorden en ook weer een extraatje in het overtal aan mandaten. Zijn dergelijke vakbondsmandaten echt nodig? Volgens linkse partijen wel ...

Uiteraard valt niet alles te herleiden tot vakbondswerk. Vanuit zijn functie als gemeenteraadslid (en fractieleider) heeft Bram nog 3 onbezoldigde en 7 bezoldigde mandaten, waaronder de raden van bestuur van het Havenbedrijf en een sociale huisvestingsmaatschappij, maar ook de directiecomités van TMVW/Farys en FINIWO. Heeft die man daar wel tijd voor om dat allemaal te bolwerken, zo'n hoop mandaten? We werken momenteel hard aan de hervorming van de governance van intercommunales (zie verder), waarbij de vraag gesteld moet worden of vertegenwoordigers wel thuishoren in directiecomités. Intussen doet Groen ook gewoon mee zoals elke andere partij.

Groen eist z'n deel van de koek, zoals elke partij

Dat geldt voor het hele kadaster aan mandaten dat in steden als Gent te verdelen valt. Groen eist telkens haar rechtmatige deel op. Netjes verdeeld onder schepenen, gemeenteraadsleden en vertrouwelingen, al dan niet gelieerd aan de bevoegdheden die betrokkene uitoefent. Zo klussen schepen Filip Watteeuw en Elke Decruynaere voor respectievelijk 7.247 en 4.430 euro bij via Farys en Hogeschool Gent. Zelfverklaard revolutionair reformist en Groen-gemeenteraadslid Dirk Holemans klust op die manier voor meer dan 10.000 euro per jaar bij met allerlei politiek aangeduide mandaten in onder meer het ziekenhuis Jan Palfijn, WoninGent, Publilec en TMVW/Farys. Zolang dat systeem bestaat, is dat hun goed recht. En eerlijk: een modaal gemeenteraadslid is allesbehalve een profiteur en heeft, met of zonder zulke mandaten, behoorlijk z'n handen vol zonder er bergen geld mee te scheppen. Maar kunnen we dan ook eens stoppen elkaar met de vinger te wijzen en te doen alsof Groen de heilige Sint-Franciscus is?


Daniel Termont - Filip Watteeuw - Elke Decruynaere - Tom Balthazar
Daniel Termont, Filip Watteeuw, Elke Decruynaere en Tom Balthazar © ID/Frederiek Vande Velde

En kunnen we dan voortaan samen grote kuis houden in de grote hoeveelheid dergelijke nevenorganisaties en hun omvangrijke raden van bestuur? De N-VA maakt daar alvast werk van, met onder meer de fusie van Eandis en Infrax en de fusie van nv De Scheepvaart en Waterwegen & Zeekanaal. Dat resulteert telkens in minder organisaties, minder versnippering en minder mandaten. Maar ook binnen die organisaties moeten we soberder omgaan met gemeenschapsgeld. Op 5 mei legde N-VA-minister Liesbeth Homans een visienota voor aan de Vlaamse Regering waarin ze streeft naar een maximum van 15 leden voor de raden van bestuur van de intercommunales, zonder dat de huidige raden van bestuur die minder dan 15 leden tellen mogen uitbreiden tot dat nieuwe maximum van 15. Volgens dezelfde visienota zal in adviesraden geen presentiegeld meer mogen worden uitbetaald. Dat is een verstrenging ten opzichte van de reeds strenge Vlaamse regels op intercommunales, waarin onder meer de presentiegelden en het aantal mandaten gelimiteerd zijn. Volgens het door de Vlaamse Regering goedgekeurde decreet van minister Homans zullen die strenge regels binnenkort ook van toepassing worden op de onderliggende structuren en (dochter)vennootschappen, die tot op vandaag ontsnapten aan deze regels. In z’n geheel zullen er door de plannen van Homans niet minder dan 924 mandaten verdwijnen bij de intercommunales, en zijn de vergoedingen voor de resterende mandaten onderworpen aan een maximum van 205 euro. Zo doet de N-VA dat in Vlaanderen, daar hebben we Groen niet voor nodig. Integendeel: de halvering van de provincieraadsleden werd zelfs niet gesteund door de groene partij.

In de groene graskant

Soms krijgt Groen ook gewoon een mandaat toegeworpen omdat de persoon in kwestie dat goed invult. Zo is Jos Geysels voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Hoewel Groen niet in de Vlaamse Regering zit, heeft de regering tijdens het begin van de vorige legislatuur, met N-VA, toch beslist om hem in die functie te benoemen en zijn mandaat tegen het einde van de legislatuur zelfs nog eens verlengd. Simpelweg omdat de man zijn taak goed vervult. Omgekeerd heb ik geen weet van een bestuur met Groen waar een mandaat toebedeeld werd aan een expert van een andere partij. Eens een onafhankelijke aanduiden, zoals de N-VA dat deed met onder anderen gouverneur Jan Briers? Ik heb er bij Groen geen weet van.

Groen zal daarentegen op nationaal en gewestelijk niveau steeds kiezen om eigen mensen te plaatsen op de posten waarop de partij recht meent te hebben volgens de politieke weegschaal. Kennis en ervaring in het betrokken domein zijn lang niet altijd nodig, vergoeding wel gewenst, om voor een deel door te storten aan de partijkas.


Els Keytsman - Unia
Els Keytsman, directeur UNIA © ID/Bart Dewaele

Zo krijgt ex-senator Freya Piryns nog 2.500 euro per jaar + 250 euro per vergadering in de raad van bestuur van de VRT, als troostprijs omdat ze niet meer verkozen raakte. Marc Heughebaert (ex-gemeenteraadslid en huidig kabinetschef van de Gentse Groen-schepen Elke Decruynaere) zat een tijd lang in de raad van bestuur van De Lijn aan hetzelfde tarief. Voormalig Groen kabinetsmedewerker en ex-mandataris Els Keytsman werd door de politiek samengestelde raad van bestuur van Unia geselecteerd en mag zich sinds februari 2016 als directeur van Unia bezighouden met de belangrijke strijd tegen tegen de vakantiejobs voor kinderen van personeelsleden. In een reactie op dit stuk liet Keytsman evenwel weten de politiek al enige tijd verlaten te hebben en ook geen lidkaart meer te hebben. Partijbestuurslid Yves Aerts is dan weer bestuurder bij het Instituut Gelijkheid Vrouwen en Mannen. Vlaams-Brabants gedeputeerde Tie Roefs krijgt dezelfde wedde als een Vlaams Parlementslid + onkosten en kabinet en klust vanuit die rol nog bij in Toerisme Vlaams-Brabant, Sociale Huisvestingsmaatschappa Dijledal en de Vereniging van Vlaamse Provincies.

Vive l’indépendance

Voor een correct debat is het wel belangrijk het onderscheid te maken tussen benoemingen op uitvoerend en die op niet-uitvoerend niveau. Op niet-uitvoerend niveau vind je de raad van bestuur, met vertegenwoordigers van de aandeelhouders. Bij overheidsbedrijven en -instellingen zijn dat de belastingbetalers, representatief vertegenwoordigd door de door hen gekozen politieke partijen. Dat de politiek, in het bijzonder de regering of het stadsbestuur, daar de mensen aanduidt, is best verdedigbaar. Het merendeel van de mensen uit alle partijen doet dat ook op een correcte manier en wordt daar niet overdreven rijk van.

Leve onafhankelijk bestuurders, maar niet ten koste van de eigen post voor Groen

Als N-VA doen we dat ook, en dat is geen geheim, we doen daar (in tegenstelling tot anderen) ook niet hypocriet over. We maken er als N-VA wel een punt van om te kiezen voor afgevaardigden met kennis en ervaring die het regeringsbeleid (en dus het beleid waarvoor de aandeelhouder/samenleving kiest) ook op het terrein dienen uit te voeren. Bovendien wordt er sinds de deelname van de N-VA aan het beleid ook systematisch gekozen voor een deel (meestal 1/3e) onafhankelijke bestuurders. Dat is een goede praktijk die ook in vele private bedrijven wordt toegepast waar de aandeelhouder(s) zich laten omringen door externe deskundigen die hen durven tegenspreken, in het belang van het bedrijf.

Voor het uitvoerend niveau, zoals de CEO en andere voltijdse directiefuncties, kiezen wij steeds voor onafhankelijke selectieprocedures. Ja, zo kan er al eens iets aan onze neus passeren. Volgens de regels van de oude politieke cultuur had de N-VA met recht en rede de CEO van het Antwerpse Havenbedrijf kunnen claimen. We kozen er expliciet voor dat niet te doen. De verandering realiseren, begint bij jezelf. Na een onafhankelijke selectie kwam Jacques Vandermeiren uit de bus.


Peter Mertens en Wouter Van Besien
Peter Mertens (PvdA) en Wouter Van Besien (Groen) © ID/Jonas Roosens

Opmerkelijk: terwijl de groene fractieleider in het Vlaams Parlement, Björn Rzoska, de Vlaamse regering verwijt te traag te gaan bij de realisatie van het voornemen om voor 1/3e onafhankelijke bestuurders aan te duiden, stuit de keuze voor een professionalisering met minder politici en meer onafhankelijken in de raad van bestuur van het Antwerps Havenbedrijf op protest van voormalig bestuurder en Groen-kopstuk Wouter Van Besien... Pleiten voor onafhankelijke bestuurders en anderen met de vinger wijzen is tof, behalve als je eigen post in gevaar komt.

Naast een onafhankelijke selectie van uitvoerende mandaten, de aanduiding van 1/3de onafhankelijke bestuurders, en de vermindering van het aantal posten bij intercommunales en agentschappen, is het ook belangrijk om de vergoeding aan te passen aan de daadwerkelijke tijdsbesteding. Ook daarvan is de N-VA de motor. Zo werden de vergoedingen voor de voorzitters van de LRM en BAM respectievelijk gedeeld door vier en gehalveerd. De voorzitter van PMV verdient dankzij de tussenkomst van de N-VA 15 keer minder dan destijds ingevoerd door paars-groen.

Beerput Brussel

Dat Groen graag met het vingertje wijst maar au fond eigenlijk gewoon een partij is als de andere en niet verpinkt om samen te werken met de ergste in het politieke spectrum, de PS, zie je het best in Brussel. In de vorige aflevering zagen we al hoe Groen posten claimde in de administratie en daar zelfs de wet voor wijzigde, en hoe ze meewerkte aan de creatie van graai-vzw’s. Uiteraard werden ook in Brussel de mandaten maximaal met partijgenoten ingevuld, zeker die waar een vergoeding aan kleeft.

Zo maakten de Brusselde groene gemeenteraadsleden Marcel Rijdams en Bart Dhondt samen met de eerder genoemde Byttebier deel uit van de mandaten-koehandel bij het begin van de legislatuur. Rijdams mocht in de Haven van Brussel 2.200 euro/jaar incasseren en nog wat extra’s in de Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij. Dhondt, de opvolger van Kristof Calvo als voorzitter van Jong Groen, mocht de honneurs met bijhorende pree waarnemen in de Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Brussel en het Brussels Agentschap voor de Onderneming.

Aan de feestdis van de PS kan Groen niet ontbreken

Ook Bruno De Lille kluste als staatssecretaris (!) bij: 13.440 euro/jaar bij de Internationale Jaarbeurs van Brussel. En toen hij nog schepen was als bezoldigd ondervoorzitter van de vzw Comité der maaltijden voor scholen en gemeentediensten van de stad Brussel (die mee de graai-vzw Brusselse Keukens oprichtte), ziekenhuis UVC Brugmann, ziekenhuiskoepel IRIS, Baden van Brussel, Contactcentra van Brussel.

Is dat allemaal verleden tijd, #toenmetgroen? Helemaal niet. Zolang ze braaf zijn, mogen ook groene jongens nog altijd mee-eten aan de uitgebreide en ter eigen zelfbediening gecreëerde feestdis van de Brusselse PS. Zo schuift Kurt Custers nog 13.440 euro/jaar in de vzw Internationale Jaarbeurs van Brussel en doet de Vlaams-Brabantse Groen-kandidate Mia Casteels hetzelfde bij de kleinere vzw Le Foyer Laekenois, aan een bescheidener tarief van 4.758,48 euro/jaar. Het zou fijn zijn als ook de groene partij eens in de spiegel zou kijken en vaststellen: het kan anders.

Syndicate content

Politiek engagement

N-VA logo

 

cover boek "Een Zuil van Zelfbediening"

Blik op mijn agenda

Contact

Je kan me steeds contacteren via het contactformulier of rechtstreeks:
Muilaardstraat 60, 9000 Gent (privé)
Leuvenseweg 21, 1000 Brussel (kantoor) 
Peter.Dedecker@N-VA.be
0486/152320

Disclaimer

Dit is de website van Peter Dedecker. Alle teksten mogen, tenzij anders vermeld, overgenomen worden mits bronvermelding. Een link wordt altijd geapprecieerd. Dit alles is mijn persoonlijke opinie. Organisaties waar ik lid van (geweest) ben of voor (ge)werk(t heb) kunnen in geen geval aansprakelijk gesteld worden voor wat ik hier schrijf. Zie de volledige disclaimer.