De Standaard

Niet elke dag zegt een burgemeester: 'Onze cellen staan open voor de pers'

Met bovenstaand citaat verwees Geert Buelens anderhalve week geleden in zijn vierdelig essay naar de kritiek op journalisten en de media in het algemeen tijdens en na de steekpartij in Dendermonde, nu een jaar geleden. Toen ontstond een stevig debat over dat gedrag, waarbij ik graag verwijs naar dit stuk van betrokkene Bart Van Belle.

De eindejaarsweek is zo'n typische week waarin een groot deel van de inhoud van kranten en journaals al op voorhand gekend is: overzichtjes van de meest markante gebeurtenissen, interviews, stukken die nog in de schuif liggen of een fotoreeks van het afgelopen jaar. Redacteurs hebben ook recht op verlof, en meestal valt er ook minder nieuws te rapen als de helft van het land stilligt. De vrijgekomen ruimte kan echter ook bijzonder goed ingevuld worden met diepgravender stukken. Zo heb ik de afgelopen dagen ferm genoten van de reeks "Tot de vierde macht" waarin schrijver, columnist en hoogleraar Geert Buelens de media kritisch onder de loep neemt. Een (voor een krant) immens uitgebreid maar enorm boeiend stuk, uitgesplitst over vier delen. Te beginnen bij het eerste stuk waarin hij zijn observaties neerschrijft over het gebrek aan kritiek van de media, op de media: treffend geïllustreerd, onder meer aan de hand van de berichtgeving over de veroordeling van HLN die wel heel eufemistisch tot zelfs misleidend betiteld werd door HLN en zusterkrant DM, terwijl deze laatste nochtans de baseline "onafhankelijk dagblad" gebruikt... Na de kritiek in de eerste drie delen, reikt Buelens in het vierde deel een aantal handvaten aan waarmee zowel media als politiek de basis kunnen leggen voor de meer kwaliteitsvolle berichtgeving die ons democratisch bestel zo hard nodig heeft.

Vanop mijn zevende opvolgersplaatsje klinkt het misschien maar gek, maar daarom niet minder oprecht: schaf die opvolgersplaatsen af!

Het is stilaan een traditie aan het worden: online stemtests voor de verkiezingen. Aan de hand van enkele stellingen waar je al dan niet akkoord mee gaat (en een vraag naar wat je belangrijk vindt) krijg je een rangorde voorgeschoteld van welke partijen het beste bij jouw mening passen. Zo ook dit jaar, waar de VRT en De Standaard de handen in elkaar sloegen. Je kan de test hier afleggen. Uiteraard deed ik dat ook. Ik kan me zelfs helemaal vinden in het resultaat hiernaast, verrassing, verrassing. Ja, het is duidelijk dat naast het Vlaamse aspect op rationele basis, ecologie me ook nauw aan het hart ligt. Populisme, racisme en "het recht van de sterkste" zijn ook niet aan mij besteed.

Wel jammer dat de vragen, zoals steeds, zo weinig ruimte voor nuance laten. De meeste zaken zijn echt niet zwart-wit maar eerder grijs.

Zoals je reeds op een aantal andere blogs kon lezen, is er een nieuwe website van De Standaard in aanbouw en kan je op aanvraag even een kijkje nemen als betatester.

Geniale zet, zo lijkt me: (gratis) feedback van gebruikers en door het stelselmatig vrijgeven van beta-toegang (eerst aan de "A-list bloggers" en nadien aan anderen) ook nog eens wat buzz genereren. Resultaat: een beter product en gratis reclame. Goed bezig.

Mijn eerste indrukken: oogt fris met al dat wit, een verbetering. Persoonlijk heb ik het wel meer voor schreefloze lettertypes zoals op de vorige site, wat me leesbaarder lijkt. Wel wat druk met die drie kolommen, maar dat zal wellicht gewoon wat wennen zijn.

Er zitten ook nog wel een aantal foutjes in, die ik gerapporteerd heb, en die ongetwijfeld een dezer zullen opgelost worden. Zo bvb een 404-fout bij een applet en wat (kleine) lay-out foutjes of ontbrekende tussentitels die de gebruiksvriendelijkheid ten goede zouden komen.

Wat ik minder goed vind, is ondermeer de weergave van foto's bij de artikels. Deze komen in een zwart kader, ik vermoed om ze allemaal even groot te maken. Alleen ziet dat er niet uit, kijk zelf maar:

Bovendien werkt dat nog niet goed, want bij een klik op de pijl naar rechts krijg ik even in een flits (vermoedelijk) Daniel Craig te zien, waarna die weer verdwijnt en alleen het grote zwarte kot overblijft. Of zou dit liggen aan mijn browser en besturingssysteem?

Verder vraag ik me af in hoeverre er iets achter de schermen verandert. Zo wordt het momenteel (betalende) linuxgebruikers onmogelijk gemaakt om de volledige krant als PDF te downloaden. Een heel spijtige zaak, waarvoor men zich verschuilt achter het gebruik van voze DRM-toestanden om ongeoorloofde verspreiding tegen te gaan. Een beter alternatief is volgens mij om het e-mailadres of abonneenummer in de pdf-file te verwerken waardoor de schender van de auteursrechten snel op de vingers getikt kan worden indien men die pdf's ergens op het internet aantreft waar ze niet horen. Ook ben ik ferm benieuwd naar de nieuwe versies van "de krant in beeld" en de door mij dagelijks gebruikte "de krant in tekst" die nu nog niet beschikbaar is. Binnenkort nog eens terugkeren zeker?

Maar alleszins, tot nu toe een hele verbetering.

Onderstaande opinietekst, die ik samen met Kim Geybels schreef, werd ingestuurd naar een aantal Vlaamse dag- en weekbladen. Met dank aan Stijn voor de feedback.

Hoewel de ballon van de e-waves phone chip door gereputeerde Vlaamse wetenschappers doorprikt is, zijn op één dag reeds 30.000 mensen overstag gegaan, wat Omega-Pharma 1.200.000 € opleverde. Goed verdiend voor een stukje plastic met wat ets van max 0.20 €. Het lijkt ons dan ook bijzonder nuttig om even stil te staan bij de vraag waarom zoveel mensen zich in de luren laten leggen en wat onze maatschappij kan en moet ondernemen om de bevolking weerbaarder te maken tegen dergelijke vormen van grootschalige oplichting.

Velen kijken in de eerste plaats naar ons onderwijs. Terecht. Het moge duidelijk zijn dat de ontwikkeling van een basis aan wetenschappelijk inzicht en ervaring met een wetenschappelijke, kritische benadering van problemen een belangrijke doelstelling moet zijn van elke opleiding. Dat hoeft overigens niet ingewikkeld te zijn. Kennis van enkele elementaire fysische wetten zou mensen toelaten de eerste vraagtekens te plaatsen bij de bekendmaking van het chip-verhaal en een en ander na te kijken. Uiteraard kan het onderwijs niet alles behandelen en komt het alvast te laat voor de vele mensen die de schoolbanken reeds verlaten hebben.

Voor die mensen moeten we onze toevlucht zoeken bij een tweede speler: de media. Deze bezit de macht om zaken te maken of te kraken. De kritische zin die het onderwijs moet aankweken bij mensen wordt in kwalitatieve journalistiek doorgetrokken. Bedenkingen en kritische analyses bij de lancering van een nieuw product, zeker een met een geurtje aan, horen thuis in het mainstream nieuws van de aankondiging en worden beter niet doorgeschoven naar afzonderlijke artikels of magazines voor de meerwaardezoeker. Niet alleen in de kwaliteitsmedia, maar ook en vooral in de populaire pers dient de kritische houding vanzelfsprekend te zijn en dienen de nodige opmerkingen en wetenschappelijke argumenten aangebracht te worden. Het is immers die groep die zich beperkt tot de populaire pers en weinig boodschap heeft aan diepgaandere analyses, waarop verkopers van dergelijke waardeloze producten zich in de eerste plaats richten. In dit specifieke geval kan men zich zelfs afvragen of sommige media het angstgevoel voor allerhande straling niet mee gecreëerd hebben, wat uiteindelijk bijdraagt tot de verkoop van deze chip. Sensatie verkoopt immers, zodat uiteindelijk de kranten en de nep-industrie de vruchten plukken van dit verhaal.

De derde speler wordt gevormd door de gemeenschap van wetenschappers en hun omkadering. Het huidige financieringsdecreet voor het hoger onderwijs is gebaseerd op het aantal (geslaagde) studenten en vooral op het aantal publicaties in internationale vakliteratuur. De return van het wetenschappelijk onderzoek is echter ook van belang in het maatschappelijk debat! Popularisering van wetenschap en deelname van wetenschappers als experts in het maatschappelijk debat wordt onvoldoende (financieel) beloond door de overheid. Onlangs nam de UGent het initiatief om budget te reserveren voor een fonds waarmee professor Braeckman de evolutietheorie beter bekend moest maken bij de bevolking. Een voorbeeld van de rol die universiteiten en hogescholen horen te spelen en dat zonder twijfel navolging verdient! Wetenschappers (en instellingen) moeten financieel beloond worden wanneer ze bij de bevolking, haar sponsors, naar buiten komen met bijdragen aan het (lokale) publiek debat, niet alleen in kwaliteitspers maar vooral in de populaire pers, alsook wanneer zij gevraagd worden op te treden als expert in bijvoorbeeld een informatievergadering van een buurtcomité tegen de komst van een nieuwe GSM-mast. Wetenschapppers moeten de kans krijgen hier tijd voor te maken, zonder dat dit de instelling financieel benadeelt doordat er minder tijd overblijft voor publicaties in internationale vakliteratuur. Ook die bijdragen moeten gewaardeerd worden.

En last but not least: als Jos Van Assche zijn (al dan niet zwart) geld kwijtspeelt aan een Kameroener met mooie praatjes, schiet ons justitieapparaat onmiddellijk in actie tegen deze laatste. Terecht. Is het feit dat het hier om een groot Belgisch bedrijf gaat dat de mensen in deze koopkrachttijden "slechts" 40 € afhandig maakt met hun mooie praatjes een reden om niet hetzelfde te doen?

Update 16-12-2008: vandaag is het stuk in licht gewijzigde vorm verschenen in De Standaard (intro) op pagina 19.

Blijkbaar is er toch één krant die haar research over de bedrieglijke E-Waves Phone Chip op een heel uitgebreide en serieuze manier gedaan heeft. Voor dit artikel heeft journalist David Adriaen even de publicatielijst van de wetenschappelijk raadgever van het bedrijf, dokter Peter Aelbrecht, nagekeken. Blijkt dat de man vooral auteur is van boeken waarin hij een eigen energietheorie verkondigt. Bovendien blijkt Pol Van Welden (ex-Microsoft, de zakenpartner die de "chip" ontwikkelde) de man te zijn achter verschillende sites in het alternatieve circuit, zoals bvb energetischzuiveren.be, waar een service voorgesteld werd om 'schadelijke vibraties die resten zijn van de ruzies en de angsten van vorige bewoners' weg te halen via pendelen. Yeah, goed bezig! Als die zichzelf wetenschapper en ingenieur mag noemen, dan ben ik beschaamd ingenieur te zijn!

David keek ook nog even naar de andere producten die More Energy Solutions via zijn webwinkel verkoopt: cd's en computerprogramma's met Energetic Image en Sound technologie die 'onhoorbare subliminale golven' zouden uitzenden die 'alfagolven in het centraal zenuwstelsel' en het 'metabolisme' stimuleren. Bullshit natuurlijk!

Verder deed het verhaal de journalist blijkbaar terugdenken aan de Safety Butterfly, een sticker in de vorm van een vlinder tegen GSM-straling die een paar jaar geleden uitgebracht werd, eveneens via de apotheek door distributeur Interphar, die op dat moment voor de helft in handen van Omega Pharma was en nadien zelfs volledig overgenomen werd. Volksgezondheid waarschuwde toen zelfs voor bedrog, waarop Interphar reageerde 'We moeten vlug zijn: de gsm-gebruiker is momenteel heel bezorgd om zijn gezondheid. We hebben het product zelf getest en zijn overtuigd van het nut'. Mede daardoor had de sticker geen APB-kwaliteitslabel. Bewijsmateriaal: thermografische tests. Zoek de gelijkenis met de verhalen van vandaag...

Dàt is echt goede journalistiek, chapeau en respect! Daar kunnen velen nog wat van opsteken. En even naar de website van More Energy Solutions kan toch echt niet zo moeilijk geweest en tijdrovend geweest zijn om het op de andere redacties niet te doen hé.

Het lijkt mij dan ook beter om, wanneer dergelijke persconferentie gegeven wordt, men eerst even wat nakijkt ipv direct te publiceren. Achteraf nog een artikeltje schrijven met wat kritische bedenkingen, is praat na de vaak. Van zodra het op de voorpagina van de website gestaan heeft, is de schade reeds geschied. Het merendeel van het publiek bekijkt enkel die voorpagina's, en gaat niet verder klikken naar de diepgaandere en kritischer analyses. Uiteraard begrijp ik dat een journalist niet zomaar kan schrijven dat een product van een groot bedrijf met een legertje advocaten achter de hand boerenbedrog is, zoals Steven Stroeykens in zijn stuk "Nu nog een chip tegen goedgelovigheid in De Standaard zegt. Maar niettemin horen kritische opmerkingen, desnoods geformuleerd als meningen ipv feiten (hoewel hier iedereen met een beetje elementaire wetenschappelijke kennis weet dat het om bedrog gaat) en met een beetje achtergrondinformatie uit eigen research, thuis in het hoofdartikel waar het product aangekondigd wordt. Zie ook mijn commentaar van gisteren, waarbij het "nieuws" gewoon gebracht wordt en de kritische informatie voorbehouden wordt voor de duidingsprogramma's waar traditioneel een ander publiek op afstemt. Het is dan ook steeds dezelfde kwetsbare groep (oa laaggeschoolden zonder wetenschappelijke basiskennis) die hierdoor het slachtoffer wordt van dergelijke oplichting.

Erger wordt het natuurlijk als er nog eens foutjes gemaakt worden. Zo werd in Ter Zake eergisteren Peter Aelbrecht naar voren gebracht als zijnde verbonden aan de UGent, wat het natuurlijk een pak geloofwaardiger maakt. Klopt uiteraard niet. De faculteit liet dan ook een persbericht verspreiden waarin elke betrokkenheid en verbondenheid formeel ontkend wordt en waarin de professoren van de vakgroep Intec (waar ik ook aan verbonden ben) "hun grootste twijfels over het nut van de E-waves Phone Chip" uiten en "voorstellen dat Omega Pharma een onafhankelijke test van de chip laat uitvoeren door een gecertifieerd en Europees erkend onderzoekslaboratorium". Iets waarvoor blijkbaar Test-Aankoop initiatieven zal nemen, wist prof Luc Martens nog te melden. Hopelijk hebben mede daardoor zich niet al te veel mensen laten vangen. Hoewel, als blijkt dat er tot vandaag al 30.000 exemplaren verkocht zijn aan 40 € per stuk, heeft Einstein weer overschot van gelijk. Oplichting is blijkbaar best winstgevend.

Tot slot nog even verwijzen naar Trends van vandaag, pagina 85, waarin prof Marc Buelens en fantastisch satirisch stuk geschreven heeft over "het zesde zintuig van topmanagers". Zeker een aanrader, maar helaas geen link beschikbaar.

Of wie echt een apparaatje wil tegen GSM-straling, kan misschien terecht op belveilig.com (lees zeker de getuigenissen!) of in de Leuvense biowinkel Biotoop waar al zeven weken de zogenaamde Life-maxx tussen de tofu en biologisch gekweekte groenten op een nieuwe eigenaar ligt te wachten voor de spotprijs van 15,95 euro. Ook dit opiniestuk van epidemioloog Luc Bonneux over het nocebo-effect en de gevaren van zowel GSM-straling als kabouters is zeker de moeite waard!

Ik zie onze Vlaamse vice-ministerpresident Frank Vandenbroucke (SP.A) en zijn minister-president Kris Peeters (CD&V) nu zeggen dat Vlaanderen een investeringsregering moet worden, die zelf geld gaat besteden aan federale beleidsdomeinen, zonder een staatshervorming. Peeters durft dan het Grootstedenbeleid uit te spreken, Frank niet.

[...]

Het is toch ongelofelijk dat de federale regering nog bevoegdheden uitoefent die al overgeheveld zijn? Zelfs huisvesting. Wat gaan de Vlamingen doen in die nieuwe dialoog? Nog eens een prijs betalen voor een bevoegdheid die we al hebben? Waarmee zijn ze daar bezig?

Louis Tobback (SP.a) in De Standaard.

Ik ben een zeldzaam beest in de politiek. Ik heb soms de indruk dat men de koning wil afschaffen in België maar wel de erfelijke democratie wil instellen.

Voormalig Vlaams minister Fientje Moerman in De Standaard, met erna expliciet de vermelding dat ze zeker niet doelt op Jean-Jacques De Gucht. We zullen maar raden om welke personen het gaat zeker?

PS: het hoeft uiteraard niet altijd om zonen te gaan ook ;-)