wetenschap

Dinsdag begon het proces tegen het Field Liberation Movement, de actievoerders die vorig jaar in Wetteren een wetenschappelijk experiment met genetisch gewijzigde aardappelen deels vernietigden. De actievoerders, met ex-KUL-wetenschapster Barbara Van Dijck als spreekbuis, doen in de pers hun beklag over het feit dat door "de criminalisering van hun actie" het debat over GGO's in de kiem gesmoord wordt. Zij vinden steun in een open brief in De Morgen (9 mei 2012, p21) van een honderdtal ondertekenaars.

Mijn wetenschappelijk hart bloedt als ik zie wanneer het groepje "Field Liberation Movement" een wetenschappelijk experiment, een veldproef met genetisch gewijzigde aardappelen, vernietigt in Wetteren. Burgemeester en politie stonden erbij en keken ernaar. Een schandelijke vertoning en gebrek aan verantwoordelijkheidszin van actievoerders en lokaal bestuur. (zie De Redactie, Het Nieuwsblad, Schamper)

Initiatieven die bij jongeren een intellectuele pijplijn creëren voor energie, technologie en wetenschappen, zitten in de lift. Ook vanuit de allochtone gemeenschap wordt initiatief genomen om de hang naar wetenschap aan te zwengelen. Iets wat ik graag ondersteun door mijn aanwezigheid op de vierde wetenschapsbeurs in Brussel, waar teams van scholieren hun eigen (technologisch) project inzake duurzaamheid in de kijker plaatsen en zichzelf positioneren als de wetenschappers en ingenieurs van morgen.

Kunstliefhebbers hoeven vandaag niet per se een vliegtuigticket te spenderen aan een artistiek bezoek aan het MoMa in Manhattan of het Museum van Nationaal Erfgoed in Sint-Petersburg. Een simpele muisklik op Google Art Project neemt je meteen mee op een digitale rondleiding in de meest fascinerende musea ter wereld. Bovendien zal je digitaal “méér” gezien hebben dan in levende lijve, want de kwaliteit van de scans die Google online aanbiedt, zoomt in tot op de kleinste penseelstreek van een Rubens of Van Gogh, zoals je hiernaast en hieronder kan zien.

Op deze 200e verjaardag van Charles Darwin doet het goed vast te stellen dat verschillende media ruimschoots aandacht besteden aan deze man en zijn Evolutietheorie die dit jaar ook haar 150e verjaardag viert. Een goede zaak. Hoogst nodig ook trouwens! Volgens onderzoek gelooft immers 21% van de Belgen niet dat de mens en de aap van een gemeenschappelijke voorouder afstammen en door evolutie en natuurlijke selectie uitgegroeid zijn tot wat ze nu zijn. Een percentage dat de laatste 15 jaar zelfs nog 6% gestegen is. Zotte dinges dus zowaar. Die 21% gelooft in een verhaal als zouden we met z'n allen afstammen van Adam en Eva, geschapen door een of andere God. Een verhaal genaamd Creationisme, of tegenwoordig Intelligent Design (of beter: Unintelligent Design), dat tegenwoordig heel erg sterk staat in de VS waar dit zelfs in scholen onderwezen wordt. In Nederland is er zelfs een heuse Evangelische Omroep die deze onzin verkondigt op de nationale televisie en zelfs zo ver gaat om in documentaires (tot zelfs "An Inconvenient Truth" van Al Gore) alle verwijzingen naar Darwin en zijn theorie te knippen. Ik schreef er eerder al over. Deze opgang van creationisme en intelligent design in Europa noopte de Raad van Europa op 26 juni 2007 tot een debat waarin deze bewegingen "een ernstige bedreiging voor de mensenrechten" genoemd worden.

Het is bijna onmogelijk de omvang van de invloed van het werk van Darwin op ons hedendaags leven te situeren. Darwin werd immers, net als de meesten van zijn tijdsgeest, gelovig opgevoed en opgeleid volgens de filosofie van de in die tijd in Engeland gangbare natuurlijke theologie, die religie en wetenschap verenigde. Dankzij de waarnemingen en ontdekkingen die hij in de loop van zijn leven deed ging hij echter steeds meer twijfelen over zowel de gangbare ideeën over soortvorming als zijn persoonlijke geloof. Een groot deel van zijn leven was gewijd aan het onderzoeken en classificeren van de op zijn vijf jaar durende reis met het onderzoeksschip Beagle verzamelde voorwerpen en het was onder andere dankzij dit onderzoek dat hij op zijn theorie over het ontstaan van soorten kwam. Dit werk zorgde voor een revolutie binnen de wetenschap, maar had ook invloed op maatschappij, filosofie en religie. De acceptatie van evolutie zette de mens neer als een diersoort, onderdeel van de natuur, in plaats van een boven de natuur staande levensvorm. Een Copernicaanse revolutie als het ware.

Meer informatie is te vinden op de door de UGent opgezette website evolutietheorie.be of iets aantrekkelijker in de nieuwe vaste tentoonstelling, de "Galerij van de Evolutie", in het Museum voor Natuurwetenschappen (ja, dat met de grote verzameling skeletten van dinosaurussen) in Brussel.

Blijkbaar heeft iemand bij Omega-Pharma het licht gezien. Vandaag wordt immers verkondigd dat de "chip" uit de rekken gehaald wordt. Meer uitleg op de website. Toch blijven ze hameren op de bewering als zou de chip het thermisch effect toch licht verminderen, wat evenzeer onzin is natuurlijk. Slachtoffers krijgen hun geld terug. De lessen uit het hele verhaal blijven volgens mij onverkort geldig.

We kunnen alleen maar besluiten dat Omega Pharma ofwel doorheeft dat het bedrog te doorzichtig was en de reacties onderschat heeft, ofwel dat de research-afdeling daar op geen kl**en trekt en verkochte producten nauwelijks getest worden. Hun bewering ten tijde van de lancering dat alles bij Omega Pharma uitvoerig getest wordt, klinkt alleszins niet echt geloofwaardig. Zou dit enige weerslag hebben op hun andere producten, die misschien even goed getest worden?

Onderstaande opinietekst, die ik samen met Kim Geybels schreef, werd ingestuurd naar een aantal Vlaamse dag- en weekbladen. Met dank aan Stijn voor de feedback.

Hoewel de ballon van de e-waves phone chip door gereputeerde Vlaamse wetenschappers doorprikt is, zijn op één dag reeds 30.000 mensen overstag gegaan, wat Omega-Pharma 1.200.000 € opleverde. Goed verdiend voor een stukje plastic met wat ets van max 0.20 €. Het lijkt ons dan ook bijzonder nuttig om even stil te staan bij de vraag waarom zoveel mensen zich in de luren laten leggen en wat onze maatschappij kan en moet ondernemen om de bevolking weerbaarder te maken tegen dergelijke vormen van grootschalige oplichting.

Blijkbaar is er toch één krant die haar research over de bedrieglijke E-Waves Phone Chip op een heel uitgebreide en serieuze manier gedaan heeft. Voor dit artikel heeft journalist David Adriaen even de publicatielijst van de wetenschappelijk raadgever van het bedrijf, dokter Peter Aelbrecht, nagekeken. Blijkt dat de man vooral auteur is van boeken waarin hij een eigen energietheorie verkondigt. Bovendien blijkt Pol Van Welden (ex-Microsoft, de zakenpartner die de "chip" ontwikkelde) de man te zijn achter verschillende sites in het alternatieve circuit, zoals bvb energetischzuiveren.be, waar een service voorgesteld werd om 'schadelijke vibraties die resten zijn van de ruzies en de angsten van vorige bewoners' weg te halen via pendelen. Yeah, goed bezig! Als die zichzelf wetenschapper en ingenieur mag noemen, dan ben ik beschaamd ingenieur te zijn!

Slechts 2 zaken zijn oneindig: het universum en menselijke domheid. Maar van het eerste ben ik nog niet zeker.

Bovenstaand citaat is afkomstig van niemand minder dan Albert Einstein, maar is vandaag alweer uiterst relevant gezien sommigen hier handig misbruik van maken. Denk maar aan het verhaal van Jos Van Assche (ex-VLD, ex-VB, ex-LDD) die naar eigen zeggen 100.000 euro verloor aan de Kameroense oplichter Jean Guy Boyomo die beweerde dat hij van één bankbiljet er drie kon maken. Dit door de biljetten onder te dompelen in warm water met een soort van geheime foto-ontwikkelaar, ze droog te strijken, tien minuten onder de schoenen te stoppen en uiteindelijk nog twee dagen in het vriesvak te leggen. Hilariteit alom bij de meeste mensen die het zaakje wellicht nooit zouden vertrouwen.

Uit De Tijd (gisteren, p7):

Chinezen nemen supersnelle start in GGO-race

Nu de Olympische Spelen voorbij zijn, zetten de Chinezen zwaar in op beter renderende en extra stressbestendige genetisch gemodificeerde planten. 'Gezien de miljarden euro's die elk jaar in de Chinese landbouwfaculteiten worden gepompt, dreigt Europa een eiland te worden in de ggo-ontwikkeling', waarschuwt Dirk Inzé, de directeur van het VIB-onderzoeksdepartement planten systeembiologie aan de Universiteit Gent.

'China heeft met zijn ggo- programma gewacht tot na de Spelen om kritiek van milieugroepen te vermijden, maar zet vanaf nu alle zeilen bij', zegt Dirk Inzé, die ook lid is van de adviesraad van de Chinese Academie voor plantenbiotechnologie. China investeert massaal in ggo's omdat het de ambitie heeft zijn 1,3 miljard inwoners, die welvarender worden en meer vlees eten, zelf van voedsel te voorzien. Bovendien kampt het land met een groeiend watertekort.

Genetisch gewijzigde granen die meer opbrengen of ook in droge gebieden groeien, bieden een oplossing. 'China heeft de jongste jaren in grote getalen studenten naar landbouwfaculteiten over de hele wereld gestuurd en roept die nu terug', zegt Inzé. Hij denkt dat China snel succes zal boeken om nieuwe ggo- granen te ontwikkelen. 'Ze zetten meer geld en meer mensen daarvoor in dan elk ander land.'

Inzé verwacht dat China sneller dan de rest van de wereld nieuwe ggo-gewassen voor commercialisering zal toelaten. In de Verenigde Staten en in Europa duurt de goedkeuringsprocedure minstens zeven tot tien jaar.

De Europese Unie heeft door haar negatieve houding tegenover het toelaten of zelfs experimenteren met nieuwe ggo-variëteiten een enorme achterstand opgelopen tegenover de rest van de wereld. 'De klassieke veredeling om betere gewassen te creëren, heeft stilaan zijn hoogtepunt bereikt', zegt Inzé. 'In de jaren 80 was nog sprake van een opbrengstverhoging met 2 procent per jaar. In de jaren 90 zwakte dat af tot amper 1 procent en nu is die potentiêle verbetering nog geringer, tenzij in Afrika. Daar staat de landbouw nog decennia achter tegenover de rest van de wereld.

'Van de 110 miljoen hectare ggo-gewassen die wereldwijd zijn ingezaaid, ligt hooguit 200.000 hectare of nog geen 0,2 procent in de EU. De gevolgen voor de Europese landbouw en ook voor de consument worden stilaan dramatisch', zegt Inzé.

De Europese Unie verbiedt ook de invoer van ggo-granen. Zo is de Europese boer verplicht de steeds schaarsere en tot 25 procent duurdere niet-ggo-granen te kopen. Omdat Europa een schromelijk tekort heeft aan eiwitrijke granen voor veevoeder (soja) is het verplicht in te voeren. Dat gebeurde vroeger vooral vanuit Zuid-Amerika, waar minder ggo-velden waren ingezaaid. Maar in Argentinië en in Brazilië schakelen de meeste boeren nu ook over op ggo-zaden, zodat Europa het steeds moeilijker krijgt.

De prijzen voor veevoeder en zeker voor vlees zijn zo stilaan een kwart duurder geworden dan in de rest van de wereld. Aan elke kilogram vlees is 4 tot 7 kilogram graan voorafgegaan. Bovendien wordt bij de invoer van vlees in de EU niet gecontroleerd of de dieren ggo-voeder gekregen hebben.

Meeropbrengst

Dat er een aanzienlijke meeropbrengst is bij het gebruik van ggo-zaden bewijst het groeiende areaal tot 110 miljoen hectare op dit ogenblik. Voor de Verenigde Staten schat Inzé de meeropbrengst voor ggo-maïs alleen al op 8 tot 10 miljard dollar per jaar.

'Die meeropbrengst gaat voor twee derde naar de boer zelf en voor één derde naar het zaadbedrij. De winst van de boer zit zowel in de meeropbrengst als in het uitsparen van insecticiden en herbiciden. Klassieke katoenzaden bij voorbeeld hebben tien tot twaalf spuitbeurten nodig per oogst en ggo-zaden één tot twee', zegt Dirk Inzé.

Hoe lang gaan ze nog blijven springen met hun "NO GGO" bordjes zonder fundamentele wetenschappelijke argumenten?